MUSTAFA KEMAL ATATÜRK
Mustafa Kemal ATATÜRK 1881 yılında Selanik'te doğmuştur. Babası Ali Rıza Bey, annesi Zübeyde Hanımdır.
İlk ve orta öğrenimini Selanik ve Manastır'da yapmıştır. 1899 yılında Harbiye'ye girmiş, 1902'de mezun olmuştur. 1905 yılında kurmaylık öğrenimini bitirdikten sonra çeşitli komuta kademelerinde görev almış, bu arada 1913 yılında Sofya'da ataşemiliterlik yapmıştır. Albay rütbesiyle Çanakkale savaşlarına katılmış ve Anafartalar Grup Komutanlığı'na getirilmiştir. 1916 yılında general rütbesi ile Diyarbakır Cephesi'ndeki 16. Kolordu Komutanlığı'na atanmış. Filistin ve Suriye Cepheleri'nde görev almıştır. 7 Kasım 1918 tarihinde padişah hükümeti tarafından İstanbul'a geri çağrılmış, 30 Nisan 1919 da merkezi Erzurum'da bulunan 9. Ordu Müfettişliği'ne atanmıştır. Türk milletinin parçalanmak ve bölünmek istendiği bir ortamda vatanı kurtarmak amacıyla 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun'a ayak basmıştır. Düşünceleri nedeniyle 8 Haziranda tekrar İstanbul'a çağrılmışsa da gitmemiş ve istifa ederek Anadolu'da Milli Mücadele'yi başlatmıştır.
Amasya Genelgesi'ni yayınlamış, Sivas ve Erzurum Kongreleri'ni düzenlemiştir. Daha sonra Ankara'ya gelerek 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ilk kez toplanmasını sağlamıştır. Ertesi gün Meclis Başkanı seçilmiştir. 5 Ağustos 1921 tarihinde Meclis'in tüm yetkilerini kullanmak üzere Başkomutanlık'a getirilmiştir. Meydan Savaşı'nı başlatmıştır. 13 Eylülde düşmanı Eskişehir-Afyon hattına çekilmeye mecbur etmiştir. Meclis, 19 Eylül 1921'de Mareşallık rütbesi ve Gazi ünvanı verilmiştir. 26 Ağustos 1922'de Büyük Taarruz'u yönetmiş, 30 Ağustos 1922'de Başkomutanlık Meydan Savaşı'nı kazanmıştır. Padişahlık ve halifelik, 1 Kasım 1922'de Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, teklifi ile kaldırılmıştır.
9 Eylül 1923'de kurduğu Cumhuriyet Halk Partisi'nin Genel Başkanlığı'na seçilmiştir. Lozan Barış konferansı'ndan sonra 11 Ağustos 1923'de ilk toplantısını yapan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nce yeniden başkanlığa getirilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde, 29 Ekim 1923'de Cumhuriyetin ilan edildiği gün Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı olmuştur. Dört kere seçildiği bu görevi ölümüne kadar yürütmüştür. 10 Kasım 1938'de ölmüştür. Fransızca ve Almanca bilirdi.
|